Op houten klompen, die ooit geel waren en door het grind zijn versleten tot een vaalgrijze kleur, ren ik door de tuin naar de buitendeur. Het is november, herfstig en kil. Voordat ik de bijkeuken in kan klauteren moet ik eerst een grote opstap nemen. Eenmaal binnen schop ik mijn houten plaaggeesten uit. Dat gaat niet gemakkelijk met die geitenwollen sokken. Mijn kindervoeten zwellen erin op tot maat reus waardoor mijn klompen te klein zijn.
Heel voorzichtig stap ik de bijkeuken in. Naast de deur staat de gevreesde blauwe tank gevuld met water, waarin mijn kwelgeesten rondzwemmen. Vaders palingen. De gladjakkers willen nog wel eens onaangekondigd uit die bak springen om over de vloer te zwabberen. Vader vangt ze in zelfgemaakte fuiken en eens in de zoveel tijd eten we die kronkelige krengen. Gerookt smaken ze prima, nog warm, vanuit het olievat dat achter in de tuin verborgen staat.
De enige persoon in huis behalve mijn vader die onze huispalingen waardeert, is mijn grootmoeder. Ze is niet te beroerd om zo af en toe een verdwaalde gladjanus op te pakken. Dat gaat vooral op geleide van luid gegil van mij en van mijn moeder. Oma is ook de buurvrouw; gezamenlijk bewonen we een plakhuis, een twee-onder-een-kap. Via de bijkeuken kan ik via een sluiproute wegglippen van mijn ouders naar oma. Handig wanneer mijn ouders spruitjes eten. Gelukkig mag ik altijd een toetje doen bij oma.
In de bijkeuken hangt de geur van petroleum: de oliekachel brandt. Daar zal ik zo mijn natte sokken boven hangen, dan zijn ze straks niet alleen droog maar ook lekker warm. Ik ruik trouwens meer dan alleen petroleum: wanneer ik door het raampje naar binnen kijk in oma’s keuken, maakt mijn hart een sprongetje.
Het petroleumstelletje brandt. Er bovenop staat de God van alle pannen: oma’s juspan.
Ik weet niet wat er bij mijn moeder op tafel staat vanavond maar ik eet draadjesvlees.
Ik open de deur van oma’s keuken en tegelijkertijd passeer ik een tijdzone. Oma’s keukenkasten hebben houten handvatten waaraan een klos is bevestigd. Wanneer je daar aan draait, gaat het deurtje open of juist dicht. Soms knerpt en piept het een beetje. Bij de deur naar de trap hangt een zwart schijfje. Wanneer je eraan draait hoor je “knip” of “knap” en gaat het licht aan, of uit.
Zachtjes klop ik op de kamerdeur en na wat gemorrel met de deurklink stap ik binnen. Oma zit in de voorkamer, in een groen fluwelen kuipstoeltje, bij het raam. Ze heeft haar jasschort nog aan. Met de bloemetjes, die ik zo mooi vind. Binnen geeft de gashaard zachte vlammetjes. Naast oma staat de theepot. Voorzichtig stap ik over de rails van de glas-in-lood deuren, die de achterkamer van de voorkamer scheiden. Oma schenkt een kopje thee voor me in, met suiker en natuurlijk een wolkje melk. Thuis vind ik dat niet lekker. Ik zink weg in de oorfeautuil waarin ik in mijn eentje verstoppertje kan spelen.
“Daar ben je dan, Detteke”, zegt oma. “Jij had het vast al geroken?”
Ergens vanuit het huis klinkt een zoemend geluid. Het zwelt aan tot een luidruchtig digitaal gepiep. Half wakker schiet ik overeind van de bank en veeg geschrokken wat water uit mijn mondhoeken. Ik loop naar de keuken, tegenwoordig een lange wandeling over het beton. De ingebouwde kookwekker van Smeggy zet ik uit. Nieuwsgierig inspecteer ik de vlam van mijn petroleumstelletje.
Zachtjes rammelt de deksel van mijn juspan haar eigen deuntje.
