Taal is een bijzonder krachtig instrument. Sommige woorden, zinnen of uitdrukkingen kunnen eindeloos aan je blijven plakken, ook als ze in het nu niet helpend zijn, noch kloppen.
Tegelijk is taal een bron van miscommunicatie en dat staat los van “goed in taal” zijn. Bij het begrip taal speelt namelijk nog iets anders mee: de breinfactor. De wijze waarop jouw brein taal verwerkt.
Neuro FM
Naar schatting is 15 tot 20% van de mensheid neurodivergent. Anders bedraad. Misschien ligt het precieze pertentage hoger want niet iedereen weet van zichzelf dat-ie neurodivergent is, laat staan dat er een officiële diagnose is gesteld. Bovendien bestaat er geen eenduidige wetenschappelijke definitie van neurodivergentie – laat staan een afvinklijstje waar je met zekerheid ja of nee op kunt zeggen.
Toch zijn er aandachtsgebieden waar we in de praktijk vaak op doelen als we het over neurodivergentie hebben. Denk aan mensen met:
- autismespectrumstoornis (ASS)
- ADHD
- dyslexie
- dyscalculie
- dysnomie
- dyspraxie
- hoogsensitiviteit
- hoogbegaafdheid
Misschien herken je dit: je voelt je verkeerd begrepen. Of er wordt iets gezegd wat je letterlijk zo opvat. Je wordt er een beetje zenuwachtig van: klopt dit nou? Even later beland je in een error omdat er iets anders gebeurt dan jij had ingeschat. Er ontbreekt context of de uitleg klopt niet meer en er gebeurt nu iets anders. Je voelt je een buitenstaander in het gesprek en vervolgens lig je overhoop met jezelf: hoe kan dit nou?
Onder water
Als kind vatte ik alles letterlijk op. Ik deed lichtjaren over mijn zwemdiploma B omdat er tegen mij werd gezegd: “je moet zeven meter onder water.” Langer werd het zinnetje niet. Odette dook vervolgens DIEP, bleef lang bij de bodem hangen en kwam weer boven.
Jammer de pammer, weer niet gelukt.
Het heeft maanden geduurd en niet één zwemjuf of meester kwam op het idee om de uitleg te veranderen. Nu had ik de andere kinderen na kunnen apen, maar zover was ik toen nog niet.
Later, toen ik met schoolzwemmen opnieuw voor het B-diploma ging, werd het klusje in luttele weken geklaard.
Niet DIEP maar VER, was het sleutelwoord.
Zwom ik zó het bad over. Ik had immers lang geoefend.
Breinfactor
Nog steeds neem ik dingen letterlijk. En jij misschien ook. Dat zie je misschien de film als voor je nog voor de ander is uitgesproken. Pas sinds 2016 weet ik dat niet iedereen zo’n filmprojector in zijn hoofd heeft zitten en dat het dus aan mij is om dóór te vragen op wat er precies wordt bedoeld als ik iets niet begrijp. Dat schept duidelijkheid. Voor mij én voor de ander.
Vraag-van-Aag
Neem jij weleens dingen letterlijk? Heb jij een anders werkend brein? Wat doe jij in die gevallen of hoe los je dat op? Laat je het weten? Je krijgt altijd antwoord.
