Ik was het kind dat vaak alleen was. Niet eenzaam, wel veel op mezelf aangewezen. Ik was dat kind dat altijd met anderen meereed, omdat mijn ouders niet kwamen. Het meerijden zelf regelde ik ook: vragen of er plek was voor mij, afspraken maken over ophalen en terugbrengen.
Wat ik toen niet wist, was dat ik daarmee een patroon aan het oefenen was dat me later zou blijven aansturen. Ik leerde dat ik iets moest dóen om gezien te worden.
Mijn ouders waren van 1928 en gevormd door een vooroorlogse wereld die geen ruimte bood voor introspectie of emotionele overdaad. Ze droegen hun eigen trauma’s en overgeërfde conditioneringen met zich mee en hadden geleerd dat kinderen erbij kwamen.
Daar hoefde je je niet naar te voegen.
Ik neem ze niets kwalijk; mijn hart stroomt over van de liefde die ik voor ze voel. Ze hadden zelf nauwelijks liefde of ruimte gekregen en wat je niet hebt gekregen, kun je ook niet doorgeven. Maar het zorgde er wel voor dat ik veel alleen deed en dat ik moest leren vertrouwen op mezelf.
Hoe paradoxaal ook: ik ontwikkelde weinig zelfvertrouwen. Ik leerde dat ik het zelf kón, maar niet dat ik genoeg wás. Daar ontstond mijn “Anders”-strategie. Als je niet gezien wordt door er te zijn, dan probeer je gezien te worden door anders te zijn. Bijzonder. Je leert grappig te zijn, slim, origineel, nuttig en je ontwikkelt je tot deurmat. Omdat je denkt dat het moet om te bestaan.
Oorsprong en originaliteit: verre neven
Oorsprong en origineel lijken op elkaar, maar ze zijn verre neven die elkaar op een familiefeest niet zouden herkennen. Beide stammen af van het Latijnse origo – begin, bron, oorsprong – maar ergens onderweg is “origineel” een modieuze afsplitsing geworden.
Oorsprong gaat over waar je vandaan komt: je wortels, je fundament, je DNA, je opvoeding, je voorouders, je conditioneringen, je alles. Origineel gaat over hoe je verschijnt in de wereld: anders dan, opvallend, onderscheidend. En precies in dat “anders dan” schuilt de crux.
Van Anders naar Eigen
“Anders” willen zijn is reactief. Je bent anders dan iets of iemand, het heeft een referentiepunt nodig en wordt gedefinieerd door de buitenwereld. “Eigen” daarentegen is iets autonooms; het staat op zichzelf, het is gedefinieerd door (iets in) mij.
Toen dat verschilletje ergens in mij landde, voelde het als thuiskomen na een lange omweg. Mijn originaliteit blijkt een externe zoektocht te zijn, een voortdurende scan van wat anderen doen om te zien hoe ik me kan onderscheiden. Het is een race zonder finishlijn, want “origineel” bestaat alleen in relatie tot wat er al is — en het put me uit.
Authentiek leven vanuit mijn oorsprong is geen zoeken maar onthullen, geen toevoegen maar juist weglaten van wat niet van mij is. Het geeft rust. En energie.
Kompas
Om te weten of ik vanuit “eigen” leef in plaats van vanuit “anders”, stel ik mezelf drie eenvoudige vragen.
– Geeft het me energie wanneer ik het uit? Mijn lichaam liegt nooit; als iets me uitput of frustreert, hoe goed of slim het ook lijkt, klopt er iets niet.
– Verbindt het me met anderen, zelfs als het kwetsbaar voelt? Echte verbinding ontstaat door kwetsbaarheid, niet door perfectie of bijzonderheid.
– En blijft het standhouden door de seizoenen van mijn leven heen? Wat was er al voordat ik “moest”? Wat blijft als alles om me heen verandert?
Stam en silhouet
De maand november gaat over het weglaten van de franje. De bomen verliezen hun blad, worden kaal. Wat blijft er nog over? Het nodigt mij uit het verschil tussen oorsprong en origineel te ontdekken.
Wat is mijn stam precies? En wat is belangrijker: trouw blijven aan mijn stam of blijven veranderen of vernieuwen? En terwijl ik deze woorden aftast en onderzoek, realiseer ik me dat ik soms nog steeds dat kind ben dat een lift probeert te regelen.
Nog altijd onderweg, nooit echt aangekomen.
Het speelse kind in mij was lange tijd mijn kompas. Ze bracht me terug als ik te grote menserig ging doen. Maar inmiddels woont er nog iets anders in mij. Een wijs oud wijf.
Een oorspronkelijke ziel, die roept om erkenning omdat ik haar al ken. Ze doet een appèl op mij, vanuit het diepe weten van vele generaties. Met haar grijze lokken kijkt ze omhoog én naar beneden. Van links naar rechts, verbreedt mijn blik. Verbindt mijn rug met mijn buik.
Oud en jong ontmoeten iets wat ooit verstandig was en niet meer dient.
Binnen in de aarde roert zich iets.
Mijn stam?
