Tijdens “Schrijf jezelf” en “Schrijf je bedrijf” nodig ik deelnemers uit om te vertellen over het schrijfproces. Wat het (teweeg)bracht, wat er boven kwam. Aansluitend vraag ik of ze iets van hun werk willen delen. Meestal zijn er twee direct heel enthousiast, eentje kijkt weg (al da niet in het zoomschermpje) en een vierde zie ik soms een beetje wegtrekken.
Voorlezen of iets delen is altijd optioneel en vrijwillig, niks moet. Voor de veiligheid benoem ik dat dus altijd nog een keertje. Met de kanttekening dat het vooral niet de bedoeling is om elkaar feedback te geven: daar is intuïtief (flow)schrijven namelijk niet voor bedoeld.
Daar is het materiaal te kwetsbaar en te r(a)uw voor. Bovendien ben ik niet van de feedback: ik leer je niets en dus hoef ik ook niet te juffen.
Wanneer de feedbackblokkade is weggenomen ontspannen de schouders weer en gaan we verder. Ik heb niets met prestaties of moeten: mijn workshops zijn niet gericht op verbeteren maar op ervarend leren. Hoe voelt iets voor jou, hoe werkt iets voor jou? Daarin leggen we een plezierige verbinding tussen je brein en taal. Zodat je lol vindt in woordveteren en jezelf verrast met woorden die uit je zelf tevoorschijn komen zonder grammaticaal gedoe.
Verschillenmix: error!
Wanneer we vervolgens om beuren voorlezen, ontstaat de verschillenmix. En de volgende scenario’s:
- Er wordt met elkaar vergeleken;
- Er wordt ingevuld dat de opdracht niet goed werd begrepen.
- Paniek: “we hebben iets niet goed gedaan” en dus wordt aangenomen dat het schrijfwerk niet goed genoeg is.
Als ik het zie gebeuren, trekt er kippenvel over mijn armen en heel diep van binnen ontstaat een huppeltje. Niet uit leedvermaak maar na vier jaar weet ik wat er komt.
Siervuurwerk
Terwijl mensen elkaar hun werk voorlezen, raken ze mij en anderen. Meestal eerst zonder dat ze dit zelf in de gaten hebben. Met hun woorden, met hun mix van hoe ze tegen dingen aankijken, ze hebben verwerkt of er-varen. Na het lezen mogen deelnemers elkaar woorden teruggeven die resoneren of weergeven op wat het bij hen teweegbracht. Geen feedback: woordcadeautjes. Juist het ervaren van elkaars verschillen in de gemeenschappelijke beleving is voor mij de belangrijkste drijfveer om schrijfworkshops te geven.
Vergelijkeritis is killing. Het kan je blokkeren en zelfs belemmeren om te schrijven. Terwijl het niet hoeft. Misschien zijn de onderwerpen waar je over schrijft niet nieuw, maar jouw kijk erop en de saus die je over je schrijfwerk giet, zijn dat wel.
Één opdracht: verschillende uitwerkingen.
Precies zoals wij mensen zijn. Hetzelfde en toch allemaal verschillend. Dáárin zit de magie van schrijven. Alles is misschien ooit al eens gezegd of geschreven, maar nog nooit zoals jij het interpreteert, opvat en zou zeggen of schrijven.
Jouw schrijfstijl ontstaat uit de mix van wat je ziet, waar je van gaat stuiteren of stil van wordt. Vermengd met een saus van de woorden die jij kiest, het ritme én de melodie van je zinnen plus de wijze waarop jij van A naar B (of M via U) wandelt, zigzagt of struikelt.
Het ís altijd goed.
Jouw (schrijf)werk is oké.
En jij bent dat ook. Dat was je altijd al.
Vraag-van-Aag:
Zin om een sop een andere manier aan de schrijf te gaan? Plan een onderonsje. Ik help je graag op weg.
